| |
O wystawie
W dniach 21-23 kwietnia 2004 r. Częstochowa była miejscem wydarzenia, nazwanego
przez organizatorów "Żydzi Częstochowianie. Dni pamięci. Częstochowa 2004."
Pomysłodawcą i
koordynatorem przedsięwzięcia był dr Jerzy Mizgalski - Prorektor ds.
Nauczania WSP w
Częstochowie. Patronat honorowy nad całością objął
Prezydent Miasta
Częstochowy dr inż.
Tadeusz Wrona. Współorganizatorami uroczystości były instytucje:
WSP w
Częstochowie,
Urząd Miasta Częstochowy,
Archiwum Państwowe w Częstochowie,
Filharmonia
Częstochowska, Ośrodek Promocji Kultury
Gaude Mater,
Żydowski Instytut
Historyczny w
Warszawie i
Muzeum Częstochowskie. Dnia 22 kwietnia odbyła się m.in.
konferencja naukowa
Żydzi Częstochowianie. Współistnienie, holocaust i pamięć, a także wernisaż
wystawy "Żydzi Częstochowianie" w Pawilonie Wystawowym Muzeum Częstochowskiego, znajdującym
się
w Parku im. St. Staszica. Autorką scenariusza ekspozycji jest mgr Elżbieta
Surma - Jończyk dyrektor Archiwum Państwowego w Częstochowie, a aranżacji plastycznej - dr
hab. Jarosław Kweclich - dziekan
Wydziału Artystycznego WSP w Częstochowie.
Celem wystawy jest przedstawienie ponad trzystuletniej historii Żydów w
naszym
mieście. Prezentacja skierowana jest przede wszystkim do pokoleń, urodzonych
po II wojnie
światowej, którym autorzy wystawy chcą przybliżyć atmosferę miejsca, gdzie
obok siebie żyli
Polacy i Żydzi, a także wywołać u zwiedzających refleksję nad przeszłością i
przyszłością naszego
miasta i kraju. Ekspozycja składa się z trzech części. Na parterze ukazana
jest historia Żydów,
mieszkających w Częstochowie, do okresu międzywojennego. Pierwsze ślady
zamieszkiwania tej
społeczności sięgają XVII w., o czym świadczą wzmianki z lustracji z 1620 i
1631 r., natomiast
pierwsza Gmina Żydowska została powołana w Starej Częstochowie w roku 1808.
Możemy więc zobaczyć takie dokumenty, jak: Księgę Stanu Cywilnego Wyznania
Mojżeszowego
- akty urodzeń z 1829 r., akty zawartych małżeństw z 1845 r., a także
rachunki za leki dla
chorych szpitala żydowskiego z 1837 r., wykaz majątku Gminy Żydowskiej z
1839 r., Księgę
Rejestru Handlowego Sądu Okręgowego w Częstochowie, akta rejestrowe drukarni
litografii i
fabryki papieru Kohn i Oderfeld z 1917 r. Gro ekspozycji stanowią jednak
fotokopie
dokumentów i powiększone fotografie oraz pocztówki. Wśród nich na uwagę
zasługują:
świadectwa szkolne, paszporty, akty urodzenia, firmówki i pieczęcie
żydowskich cechów
rzemieślniczych. Poza tym na wystawie można obejrzeć zdjęcia,
przedstawiające zabytki
architektoniczne i fragmenty ulic z przełomu XIX i XX w. i początku XX w., np. szpital
żydowski na Zawodziu, mykwę - łaźnię rytualną przy ul. Garibaldiego, Stary i
Nowy Rynek. Kolejna grupa eksponatów to te, które związane są z życiem kulturalnym, np. informacje o
funkcjonowaniu kinoteatru Wolberga, a także klubu sportowego Makkabi. Uwagę
zwiedzających
przyciągają zwłaszcza: fotokopia pisma rabina Asza w sprawie uroczystego
nabożeństwa w
Nowej Synagodze w związku ze sprowadzeniem do kraju zwłok Juliusza
Słowackiego, a także
fotokopia obwieszczenia, wzywającego kupców żydowskich do udziału w
powitaniu Prezydenta
Ignacego Mościckiego.
 Na półpiętrze zaaranżowany jest gabinet rabina Nachuma Asza oraz pokazane
fotografie,
przedstawiające rodzinę, a także fragmenty cmentarza żydowskiego - kirkuta,
przy ul. Złotej na
Zawodziu. Na piętrze - II wojna światowa i okres powojenny, a więc
fotografie, fotokopie, dokumenty i prace współczesnych artystów żydowskich,
związane z Holocaustem, m.in. fotokopie planu getta w Częstochowie,
indywidualne prośby o zgodę na zameldowanie się w Częstochowie w 1940 r.,
spisy osób, zarejestrowanych przez Radę Żydowską w Częstochowie w 1941-1942 r., dokumentacja Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce
Oddział w
Częstochowie z 1945-1949 r. Ciekawe są fotokopie dokumentów z Rocznika
Statystycznego Rady
Starszych z 1940 r., dotyczące różnych sfer życia, np. ilości ślubów,
urodzeń, pomocy społecznej,
a także ilości wydanego chleba do obiadu. Są też fotokopie dokumentów,
ogłaszających godzinę
policyjną i informujących o karze śmierci za pomaganie Żydom, powiększone
zdjęcia
zniszczonych fragmentów ulic, spalonej Nowej Synagogi, kolumn ludzi,
prowadzonych na stację
Warta, skąd byli wywożeni do Treblinki oraz fotografie z ekshumacji ofiar,
zabitych podczas
likwidacji getta i pochówku na cmentarzu żydowskim.
 Uzupełnieniem ekspozycji
są dzieła sztuki, wykonane przez współczesnych
artystów,
dotyczące Holocaustu, a więc rysunki z Treblinki Samuela Willenberga -
więźnia tego obozu, jego
trzy rzeźby z brązu i trzy fotografie rzeźb, a także siedem prac z cyklu
Majdanek , których
autorem jest Zinovii Tolkatchev oraz dwa obrazy abstrakcyjne M. Straussa:
Zniszczona synagoga i
Walka.
Zwiedzając ekspozycję, można obejrzeć film ze wspomnieniami przebywających w
getcie
częstochowskim Żydów. Materiałów do wystawy użyczyli.: Archiwum Państwowe w Częstochowie, Muzeum
Częstochowskie, Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie i osoby prywatne
narodowości
żydowskiej, pochodzące z Częstochowy, a mieszkające obecnie w USA, Izraelu i
innych krajach.
Meble, które wykorzystano na wystawie, pochodzą ze zbiorów Muzeum w
Tomaszowie
Mazowieckim.
Wystawę można zwiedzać do końca czerwca.
Serdecznie zapraszamy do Pawilonu Wystawowego w Parku im. St. Staszica!
Opracowanie: E. Miszczyńska i K. Jezierska
Z
otwarcia wystawy
 Zapraszamy Państwa do obejrzenia
kilku fotografii (naciśnij przycisk "GALERIA")
pochodzących z uroczystości otwarcia wystawy.
|
|
